06 - 51 50 77 04 redactie@haveninzicht.com

Baken van hoop

Navigeren in het donker

De rode vuurtoren met de karakteristieke lichtkoepel is een markant herkenningspunt als je Scheveningen nadert vanaf zee. Een baken van hoop met een interessante geschiedenis. Want hoe wist een visser welk licht bij Scheveningen hoorde en wie zorgde ervoor dat dit licht ook altijd te zien was?

In vroeger tijden navigeerden vissersschepen op het licht van een vuurboet of vuurbaak. Deze vierhoekige, hoge bouwsels stonden op een hoger gelegen duintop zodat schepen ze vanuit zee goed konden zien. Het vuur werd op een ijzeren rooster gestookt of brandend in een korf naar boven gehesen. De loze ruimte in het midden van het bouwwerk werd gebruikt als opslagruimte voor het hout dat als brandstof diende. Door deze dubbele functie ging de vuurboet zelf ook nog wel eens in vlammen op. Daarom werden deze bakens later in steen opgetrokken. De vroegste vermelding van een vuurboet op Scheveningen dateert uit 1531. De kerk beheerde de vuurbaak en schippers waren verplicht een bijdrage te betalen voor het onderhoud van het vuur.

Dertien vuren langs de kust

Vanaf de 17de eeuw werd het drukker op zee. Niet alleen met vissers maar ook handelsscheepvaart. Om het drukke verkeer in goede banen te leiden werd het beheer van vuurbakens in de kustplaatsen gecentraliseerd. Eerst vanuit de gewestelijke overheden, daarna vanuit de provincies en vanaf 1814 onder het Rijk. Op dat moment waren er dertien vuurbakens langs de Nederlandse kust. De vuurplaatsen werden aangegeven op zeekaarten zodat een schipper zich kon oriënteren.

Scheveningse vissers bij de oude vuurbaak. Tekening door Esaias van den Velde, 1628

Gebouwd in 1875

De huidige vuurtoren werd in 1875 ontworpen door de Nederlandse architect Quirinus Harder. De twaalfzijdige gietijzeren toren is ongeveer dertig meter hoog en staat op een hardstenen voet. De rood geschilderde buitenmantel bestaat uit 432 gietijzeren platen die met 4.600 moerbouten aan elkaar zijn bevestigd. Het in elkaar zetten van deze onderdelen was destijds een ware uitdaging die in amper een jaar werd gerealiseerd. De lantaarn met het lichttoestel staat op de bovenste verdieping onder een koperen koepel met een windvaan. De nieuwe vuurtoren werd uitgerust met olielampen. Het licht werd door middel van een lens geconcentreerd tot een smalle bundel. Het grote voordeel hiervan was dat men rond een enkele, stilstaande lichtbron meerdere lenzen kon plaatsen en zelfs kon laten draaien.

Elektrisch licht

In 1909 kreeg de vuurtoren elektrisch licht dat veel sterker en betrouwbaarder was dan de olielampen. De lichtbundel was 500 maal zo sterk en schijnt ruim 53 kilometer over zee. De vuurtorens langs de kust kregen elk een eigen ritme van intervallen tussen licht en donker. Hierdoor kan een schipper veel nauwkeuriger zijn positie bepalen. In Scheveningen is het ritme: twee schitteringen om de tien seconden. In die tijd werd de vuurtoren bemand door een opzichter-machinist, drie tot vijf lichtwachters van de eerste categorie en twee lichtwachter-stokers. Dit personeel had naast hun salaris recht op vrij wonen in de huisjes aan de voet van de vuurtoren. De wachters werkten volgens een rooster van vijf diensten per dag. De vuurtoren van Scheveningen is nog steeds in gebruik maar door automatisering zijn vuurtorenwachters sinds eind jaren zeventig niet meer nodig. De laatste vuurtorenwacher, Cor Vooijs, verzorgt echter nog steeds rondleidingen in zijn geliefde toren. z

Rondleiding

De vuurtoren is enige tijd gesloten vanwege renovatiewerkzaamheden. Vanaf medio januari kun je de vuurtoren weer bezoeken op woensdag- en zaterdagmiddag (minimaal 6 en maximaal 12 personen). Reserveren via Muzee Scheveningen.

Muzee

In Muzee vind je alles over het leven in, op en rond de zee: over de visserij, over het ontstaan van de badplaats, maar ook over dieren en planten die leven onder het wateroppervlak.

Muzee Scheveningen

Neptunusstraat 90-92
2586 GT Den Haag
W: www.muzeescheveningen.nl

Justa den Bulk

Wonen, ondernemen, sport en recreatie: het bruist van de activiteiten in de haven. Het unieke karakter van het havengebied is echter onlosmakelijk verbonden met de visserij. In de rubriek ‘Vroeger’ neemt Justa van den Bulk, conservator van Muzee Scheveningen, ons mee naar de tijd waarin vissers nog de hoofdrol speelden in de haven.

Pin It on Pinterest

Share This

Deel dit bericht